Nurullah Ataç

Beğendi iseniz lütfen paylaşın
  • 9
    Shares

Hammer Osmanlı Tarihi’ni Türkçeye çeviren Ata Bey’in oğlu. Asıl adı Ali Nurullah Ata’dır. Galatasaray Lisesi’nde dört yıl okuduktan sonra İsviçre’ye gitti (1917-1919). Mütareke yıllarında İstanbul’a döndü. Darülfünun’da edebiyat derslerini izledi. 1921’de Nişantaşı Lisesi’nde öğretmenliğe başladı, 1945’e kadar sürdürdü, edebiyat ve sanat tarihi okuttu. Ankara’da çeşitli bakanlıklarda memurluk, müdürlük ve çevirmenlik (1925-1927) yaptı. İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Okulu’nda okutman olarak çalıştı (1930-1940). Basın Yayın Genel Müdürlüğü’nde yayın şefliği, Cumhurbaşkanlığı çevirmenliği görevlerinde bulundu ve bu görevinden emekliye ayrıldı (1952).

1951-1975 arasında TDK Yayın Kolu başkanlığı yapan Ataç, yazı hayatına Yahya Kemal ve arkadaşlarının çıkardığı Dergâh dergisinde şiirlerini yayımlayarak başladı. Daha sonra Akşam, Ulus, Haber, Cumhuriyet, Son Havadis gazetelerinde eleştiri ve deneme yazıları yazdı.

Türkçe’nin inançlı bir özleştiricisi oldu. Cumhuriyet dönemi şairlerinin tanınmasına, yeni şiirin benimsenmesine destek verdi. Özellikle Orhan Veli’nin ünlenmesini sağladı.

Deneme yazılarını bir söyleşi havası içinde konuşurcasına kolay anlaşılan bir dille yazdı. Türkçenin söz dizimini araştırıp konuşma dilinde bulunan devrik cümleyi yazı diline kazandırdı. Yazılarında özellikle genç edebiyatçıların çalışmalarına yer verdi. Fransız, Latin ve Sovyet yazarlarından yaptığı çeviriler 50 kitabı geçti. Bunlarda da anlatım biçimlerine büyük bir önem verdi. Bu konuda şunları söyledi: “Bir söz, şöyle yolu yordamıyla, kendine en yakışan tilcik (kelime)lerle, kullanılan dilin gereklerine uygun olarak söylenmemiş mi, geçin onları!”

Nurullah Ataç, dilci, deneme ve eleştirmeci yanıyla edebiyatımızda büyük bir usta oldu. Türk dilini özleştirmek için sürekli çaba gösterdi. Bunda da çağdaşı yazarlara göre, aşırı bir tutum izledi. Bu durumu eleştirenler için o hiç çekinmeden, “Aşırıyım ben, aşırılıktan çekinmek, düşüncelerimizin sonuna dek gitmekten çekinmek demektir.” dedi.

Çoğunlukla devrik cümlerle yazdı, yabancı sözcükler kullanmamaya, öz Türkçeyle düşüncelerini dile getirmeye büyük bir özen gösterdi. Her yazısında yeni yeni sözcükler kullanarak, kendisine en yakışanı seçmede özel bir dikkati korudu.

Edebiyatımızda deneme ve eleştirme yazarlığı deyince ilk akla gelen Ataç’ın bu alandaki yazılarının etkisi 1940’lı yıllarla birlikte başladı. Ataç’ın eleştirileri heyecan ve duygularıyla birlikte değer yargılarına dönüştü. O bu konuda şu görüşü dile getirdi:

“Deneme bir yandan eleştirmedir. Bir konuyu alır, onu inceler, onun gereklerini bulmağa, göstermeğe çalışır… Bunda, bir yaratıcılık payı vardır: Denemeci şiirde, hikâyede, müzikte neler bulduğunu söylerken kendince bulunmaması gerekenleri de söyler. Yani kendi içini de dinler, kendini bir yana bırakmaz.”

Ataç’ın, tutkunu olduğu Türkçe için, dil devrimi için tek başına yaptığı katkılar, yalınlaştırmalar, denemeler, yabancı edebiyatlardan kazandırdığı yapıtlar, bir üniversite düzeyini bile geride bırakacak ölçüde büyük oldu.

Nurullah Ataç’ın Başlıca Eserleri
Deneme:

Günlerin Getirdiği (1945),
Karalama Defteri (1952)
Sözden Söze (1952),
Ararken (1954),
Diyelim (1954),
Söz Arasında (1957),
Okuruma Mektuplar (1958),
Günce (1960),
Prospero ile Caliban (1961),
Günlerin Getirdiği (1989),
Günlerin Getirdiği: Sözden Söze (1998),
Okuruma Mektuplar; Prospero ile Caliban (1999),
Dergilerde (2000),
Diyelim (2000)
Günce:

Yaşantı (2000)
Söyleşi:

Dil Üzerine Söyleşiler (der. Hikmet Dizdaroğlu-Sami Nabi Özerdim, TDK, 1962),
Söyleşiler (1964).
Çeviri:

Adsız Köşk (Alain Fournier, 1940).
Kızıl ile Kara (Stendhal, 1941),
Kumarbaz (Fiodor Mihayloviç Dostoyevski, 1945),
Taras Bulba (N. Gogol 1946),
İki Yeni Gelinin Hatıraları (H. De Balzac, 1953),
Çömlek (Plautus, 1958),
Madame Bovary (Gustave Flaubert, 1967)
Masallar (Aisopos, 1949),
Masallar (Andersen, 1952).

Bunları da Sevebilirsiniz

  • Aka Gündüz25/12/2018 Aka Gündüz Yazar. 1886'da Selanik'te doğdu. Asıl adı Enis Avni'dir. İlköğrenimini Serez ve Selanik'te, ortaöğrenimini Galatasaray Sultanisi'yle […]
  • Kemal Tahir31/10/2018 Kemal Tahir Yazar. 1910'da İstanbul'da dünyaya geldi. Asıl adı İsmail Kemalettin Demir’dir. Deniz subayı olan babası, Sultan II. Abdulhamid’in […]
  • Suat Derviş09/11/2018 Suat Derviş Yazar. 1905'te İstanbul'da doğdu. Özel öğrenim gördü. Berlin (Almanya) Konservatuvarı'nda ve Edebiyat Fakültesi'nde okudu. Yurda dönünce […]
  • Tevfik Fikret05/09/2018 Tevfik Fikret Tevfik Fikret, 24 Aralık 1867'de İstanbul'da doğan Tevfik Fikret'in asıl adı Mehmet Tevfik'tir. Çocuk yaşta annesinin ölümü, onu hayatı […]
  • Mahmut Makal03/02/2019 Mahmut Makal Yazar. 1930'da Aksaray'da Demirci köyünde doğdu. İvriz Köy Enstitüsü'nü bitirdi. Altı yıl ilkokul öğretmeni olarak çalıştıktan sonra, […]
  • Kıvırcık Ali Kimdir16/01/2019 Kıvırcık Ali Kimdir Ses ve saz sanatçısı. Asıl ismi Ali Özütemiz'dir. 11 Ekim 1968’de Tokat’ın Turhal ilçesinin Erenli Köyü’nde, dokuz kardeşin en küçüğü […]
  • Orhan Veli Kanık15/11/2018 Orhan Veli Kanık Şair. 1914'te İstanbul'da doğdu. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası şeflerinden Mehmet Veli Kanık'ın oğludur. İlk ve ortaöğrenimini […]
  • Murat Çobanoğlu11/07/2018 Murat Çobanoğlu Murat Çobanoğlu 1940 yılında Kars'ın Arpaçay ilçesinin Koçköyü beldesinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Karapapak […]
  • Ziya Gökalp01/07/2018 Ziya Gökalp Tam adı Mehmet Ziya Gökalp, 23 Mart 1875'te Diyarbakır'da doğdu. 25 Ekim 1924'te İstanbul'da yaşamını yitirdi. Asıl ismi Mehmet Ziya. […]
  • Barbaros Hayreddin Paşa18/07/2018 Barbaros Hayreddin Paşa Barbaros Hayreddin Paşa, 1470'li yıllarda Midilli adasında doğdu. Hayreddin Paşa'nın asıl adı Hızır Reis'ti. Ona, "dinin hayırlısı" […]
  • Anton Çehov29/09/2018 Anton Çehov Anton Çehov, 19 Ocak 1860 tarihinde Taganrog, Rusya İmparatorluğu’nda dünyaya gelmiştir. Ticaretten çok dini konulara önem veren […]
  • Yunus Nadi (Abalıoğlu)13/12/2018 Yunus Nadi (Abalıoğlu) Gazeteci, yazar.  1880'de Fethiye'de doğdu. İlköğrenimini Fethiye'de yaptı. Rodos Süleymaniye medresesinde, İstanbul'da Galatasaray […]
  • Muallim Naci05/01/2019 Muallim Naci Şair ve yazar. 1850'de İstanbul'da doğdu. Asıl adı Ömer. Yedi yaşında öksüz kaldı. Annesiyle birlikte Varna'da bulunan dayısının yanına […]
  • Özdemir Asaf25/08/2018 Özdemir Asaf “Doğumum 11 Haziran 1923, Ankara. Babam, Danıştay üyesi Mehmet Asaf. Ölümü 1930. O yıl İstanbul’a geldik. Galatasaray Lisesi ilk kısmına […]
  • Faik Ali Ozansoy20/11/2018 Faik Ali Ozansoy Şair. 1876'da Diyarbakır'da doğdu. Süleyman Nazif'in kardeşi ve Sait Paşa'nın oğludur. İlk ve ortaöğrenimini orada yaptı. İstanbul'da […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir