Hüseyin Rahmi Gürpınar

Beğendi iseniz lütfen paylaşın
  • 10
    Shares

(1864-1944)
Mahmudiye Rüştiyesi’nde okudu, 1878’de Mülkiye’ye girdi, hastalanması yüzünden buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880), 1908 Meşrutiyetine kadar kısa süreli bir iki memurluğu bir yana bırakılırsa, hayatını hep kalemiyle kazandı; 1887’de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde başlayan yazarlığı, Kütahya milletvekili olduğu yıllar (1936-1943) dışında, ömrü boyunca devam etti. Yazarlığının en verimli dönemi 1921-1924 yıllarıdır. Hayatının son 31 yılını Heybeliada’daki köşkünde geçirdi. Heybeliada’da Abbas Paşa Mezarlığı’nda gömülüdür.

Edebi Kişiliği

Servetifünuncuların çağdaşı ve yaşıtı olduğu halde, o topluluğa girmemiş olan Hüseyin Rahmi, daha ilk romanı Şık ile tanındı; Ahmet Mithat bu romanı gazetesi Tercüman-ı Hakikat’te tefrika etmiş, Hüseyin Rahmi’yi de gazeteye yazar olarak almıştı (1888). Hüseyin Rahmi, gazetecilik hayatında ilk üç, dört yıl çeviri ile uğraştı, sonra İffet (1896) ile peş peşe kendi romanlarını yayımlamaya başladı. Özellikle sosyal sorunları, bâtıl inançları, aile geçimsizliklerini, yüzeyde kalan Batılılaşmaları, ruh hastalarını konu edinen romanlarında daima gözlemden hareket eden bir realist natüralist yöntemiyle eski İstanbul’un gündelik hayatından çok canlı sahneler yansıttı; çokluk halk çevrelerinden seçtiği kişilerini büyük bir ustalıkla konuşturdu.

Servet’i Fünun topluluğunun etkin olduğu bir dönemde Ahmet Mithat Efendi tarzını benimseyen Hüseyin Rahmi’nin eserlerinde natüralizmin etkisi görülür.

Türk edebiyatındaki popüler roman anlayışının en büyük temsilcisidir. “Halk için roman” geleneği etkisi ile halkın anlayacağı konuları, mizah unsurlarını da katarak kaleme alır. Romanlarında örf, adet, gelenek ve göreneklere bağlı kalır ve halk deyimlerini kullanır. Tasvirlerde ve olayları anlatırken dili ağır olsa da konuşmalarda dili sadedir.

Natüralizm akımının gereği olarak, kahramanların yaşadıkları çevrenin bütün özelliklerini verir ve kahramanlarını çevrelerinin diliyle konuşturur. İstanbul’un iç mahallerindeki hayat tarzını hikâye ve romanlarında karikatürize eder. Bu yönüyle sokağı edebiyata getiren sanatçı kabul edilir. Gözleme ve çevre tasvirlerine büyük önem verir. Romanlarında sosyal tenkide yer verir. Romanları teknik açıdan kusurludur. Gereksiz bilgiler verir, romanın akışını keserek araya girer.

Kısaca özetleyecek olursak;

Servetifünun Döneminde yaşayan sanatçı, Ahmet Mithat’ın halk için roman yazma geleneğini devam ettirmiştir.
Türk edebiyatında natüralizm akımının başarılı bir temsilcisidir, Emile Zola’dan etkilenmiştir. Realist özellikler de taşır.
Başarılı bir gözlemcidir. Romanlarında gözleme ve çevre tasvirlerine büyük önem vermiştir.
Türk edebiyatında sokağı edebiyata taşıyan yazar olarak da bilinir.
Romanlarını “toplum için sanat” anlayışıyla kaleme almıştır. Okuru eğlendirerek eğitmeyi amaçlar.
Romanları töre romanı özelliği taşır.
Romanlarında toplumsal eleştiriye çokça yer vermiştir. Bu yönüyle natüralistlerden ayrılır.
Eleştiriyi mizah yoluyla ortaya koyar. Bunun için de genellikle anormal tipler seçer.
Romanlarındaki tipler aşırı ihtiraslı, aptal, sapık, şöhret düşkünü, batıl inançlı, cahil, züppe, alafrangalık özentisi olan kişilerdir. Bu kişilerin ortak yönü gülünç olmalarıdır.

Sıradan insanların yaşantısını bütün gülünç yönleriyle karikatürize eder.
Eski ile yeni çatışması, ruh hastalıkları, yanlış batılılaşma, batıl inançlar ve aile geçimsizlikleri gibi konuları işlemiştir. Gerçeği hem iyi hem de kötü yönleriyle ele almıştır.
Romanlarında İstanbul’u bütün canlılığıyla anlatmıştır. İstanbul’un iç mahallelerindeki yaşantı, kişiler arasındaki konuşmayı çok iyi yansıtmıştır.
Eserlerini konuşma diliyle ve sade bir üslupla yazmıştır. Tasvirlerde ve olayın öykülenmesinde dili Osmanlı Türkçesine kayar. Ustaca diyalogları, canlı anlatımıyla herkesin anlayabileceği eserler vermiştir.
Romanları yazıldığı dönemdeki toplum yaşamını bütün canlılığıyla yansıtması açısından çok önemlidir. Öykülerinde de aynı durum söz konusudur.
Romanları teknik yönden başarılı değildir. Romanlarında olayın akışını keserek olayla ilgisi olmayan gereksiz bilgiler verir.
“Mürebbiye”, “Hayattan Sayfalar”, “Ben Deli miyim” adlı romanlarında “deneysel roman” yöntemini kullanmıştır.
“Şık”, “Şıpsevdi”, “Mürebbiye” adlı romanlarında yanlış Batılılaşma konusunu işlemiştir.


Eserleri

Roman: Şık, Şıpsevdi, Mürebbiye, İffet, Metres, Tesadüf, Nimetşinas, Gulyabani, Cadı, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Utanmaz Adam, Deli Filozof, Sevda Peşinde, Hakk’a Sığındık, Kesik Baş, Kaynanam Nasıl Kudurdu, Ben Deli Miyim?, Efsuncu Baba, İnsanlar Maymun muydu?
Öykü: Kadınlar Vaizi, Katil Buse, Gönül Ticareti, Melek Sanmıştım Şeytanı, İki Hödüğün Seyahati, Eti Senin Kemiği Benim, Tünelden İlk Çıkış, Meyhanede Hanımlar, Namusla Açlık Meselesi
Tiyatro: Kadın Erkekleşince, Hazan Bülbülü, Gülbahar Hanım, Tokuşan Kafalar

 

 

Bunları da Sevebilirsiniz

  • Turgut Özakman29/09/2018 Turgut Özakman 1930 Ankara'da dünyaya geldi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden (1952) mezun oldu. Bir süre avukatlık yaptı. Almanya'da Köln'de bir […]
  • Ahmet Haşim27/08/2018 Ahmet Haşim 1884’te Bağdat’ta doğan Ahmet Haşim Türk sembolistlerinin öncülerindendir. Çocukluğu, babasının memurluğu sebebiyle şehir şehir dolaşmakla […]
  • Oğuz Atay24/08/2018 Oğuz Atay Oğuz Atay, 12 Ekim 1934 tarihinde Kastamonu'da dünyaya geldi. 1951 senesinde Ankara Maarif Koleji'ni (şu anki ismiyle Ankara Koleji) […]
  • Mehmet Rauf04/09/2018 Mehmet Rauf MEHMET RAUF, Servet-i Fünun romancıları arasında önemli bir yere sahiptir. Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi ve Bahariye Mektebi’ni bitirdikten […]
  • Tahir Kutsi Makal09/09/2018 Tahir Kutsi Makal Tahir Kutsi Makal, 1937'de Acıpayam'ın Oğuz Köyü'nde doğdu. Çitfçilik yapan Hacı Mehmet Hoca'nın 13 çocuğundan üçüncüsüdür. Acıpayam […]
  • Enver Paşa06/08/2018 Enver Paşa Enver Paşa 1881 yılında İstanbul'da doğdu. Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi'nde tahsil gördü. 1903'de Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı […]
  • Peyami Safa21/07/2018 Peyami Safa 1899’da İstanbul’da doğan sanatçı, şair İsmail Safa’nın oğludur. Sabası Sivas’ta sürgünde yaşamını yitirdiğinden dolayı yoksullukla […]
  • Tahsin Yücel30/12/2018 Tahsin Yücel Yazar. 1933'te Elbistan'da doğdu. Galatasaray Lisesi'nden sonra İstanbul Edebiyat Fakültesi'nin Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünü (1960) […]
  • Halit Ziya Uşaklıgil19/08/2018 Halit Ziya Uşaklıgil Halid Ziya Uşaklıgil (1866 – 27 Mart 1945), Servet-i Fünun ve Cumhuriyet dönemi Türk romancı ve yazar. İstanbul'un Eyüp semtinde doğdu. […]
  • Ahmet Muhip Dıranas19/09/2018 Ahmet Muhip Dıranas Cumhuriyet dönemi şairlerinden Dıranas, 1909 yılında Sinop'un Salı köyünde dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Ankara Erkek Lisesi'nde […]
  • Nezihe Meriç Kimdir09/01/2019 Nezihe Meriç Kimdir Yazar. 1925'te Gemlik'te doğdu. Eskişehir Lisesi'ni bitirdi. Bir süre, İstanbul Edebiyat Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyat ile Felsefe […]
  • Ahmet Tevfik İleri05/10/2018 Ahmet Tevfik İleri İleri, 1911 yılında Rize’nin Hemşin ilçesinde doğmuş, babası Hafız Celal Efendi, annesi Fatma Hanım’dır. İleri, küçük yaşta ailesiyle […]
  • Reşat Ekrem Koçu30/09/2018 Reşat Ekrem Koçu Reşat Ekrem Koçu, 1905 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası gazeteci ve eğitimci Ekrem Re­şat Bey, annesi Hacı Fatma Hanım’dır. […]
  • Cevat Fehmi Başkut24/11/2018 Cevat Fehmi Başkut Yazar. 1905'te Edirne'de doğdu. Eyüp Rüştiyesi (ortaokulunu) ve İstanbul İdadisi'ni (lisesini) bitirdi. Genç yaşta gazeteciliğe başladı. […]
  • Ahmet Aydın Bolak04/10/2018 Ahmet Aydın Bolak Doğumu 13 Ağustos 1925, Balıkesir. Ölümü 27 Temmuz 2004, İstanbul... Mehmet Vehbi Bolak Bey ile Fatma Safvet Hanımın oğludur. Mehmet Âkif […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir