Katip Çelebi

Beğendi iseniz lütfen paylaşın
  • 7
    Shares

Katip Çelebi

Yazar ve bilgin. Katip Çelebi, 1609’da İstanbul’da doğdu. Asıl adı, Mustafa Hacı Halife, Hacı Kalfa adlarıyla da tanınır. Enderun’dan yetişme babası Abdullah’la birlikte, 1620’de Tercan Seferi’ne, 1626’da da Bağdat Seferine (savaşına) katıldı. İstanbul’a dönünce, bilgin ve şair Kadızade Mehmet’in derslerini izledi. Yeniden savaşlara katıldı; ordu defterlerini tuttu. Ünlü bilginlerden ders alarak bilgisini genişletti. Daha sonraları, kendisi de dersler verdi. Bilimsel çalışmalar yaptı. “Takvim-üt-Tevarih” adlı çalışmasıyla şeyhülislam İbrahim Efendi’nin desteğini kazandı; ikinci halifeliğe (1648) getirildi. Yapıtlarının çoğunu, bu görevi sırasında yazdı. 1657’de İstanbul’da öldü. Mezarı Zeyrek’tedir.

Katip Çelebi, 17. yüzyılın ünlü yazar ve bilginlerindendir. Arapça, Farsça gibi doğu dillerinden başka, Fransızca ve Latince’yi de iyi bilen Çelebi; bibliyografya, coğrafya, toplumbilim gibi alanlarda araştırmalara yönelen ilk bilim adamlarımızdan biridir. Dini bilimlerle birlikte, 20’yi aşkın bilimsel yapıtı vardır. Yerli ve yabancı kaynaklara dayalı bu yapıtlarda, konuyu ön planda tutan, çağına göre süssüz, yalın sayılabilecek bir dil kullandı. Ünlü araştırmacı Adnan Adıvar, O’nu, ilk kez Batı bilimiyle ilişki kuran; Doğuda bilimsel uyanışın (rönesansın) müjdecisi olarak değerlendirir.

Kitaplarından Bazıları 

Fezleke Ahval-ül- Ahyar fi İlm-it-Tarih ve’l Ahbar (Haberler Tarihinde Erdemli Kimselerin Halleri Üstüne Özet): Bu kitap, kısa adıyla “Fezleke” olarak tanınır; peygamberler, hükümdarlar tarihiyle, Osmanlı Devleti’nin 1592-1654 dönemini kapsar.

Tuhfet-ül-Kiban fi Esfar-ül-Bihar (Deniz Seferleri Üstüne Uluların Armağanı): 1645-1656 dönemini kapsayan denizcilik tarihidir.

Keşf-üz Zaman An Esami’l-Kütüp ve’l Fünun (Bilim ve Kitap Adlarından Sanıların Kaldırılması): 15 bine yakın kitap üzerine bilgi veren bir kaynakça (Bibliyografya), Bizde olduğu kadar, dünyada da ünlü bir yapıttır.

Düstur-ül-Amel li İslah-il Halel (Bozuklukları Düzeltmek için yapılacak İşlerin Kuralı): Maliye ile ilgili bir yapıt.

Mizan-ül Hak fi İhtiyar-il-Ahak (En Doğruyu Seçmede Gerçek Ölçü): Din, ahlak, topluluk, gelenek konularında bilgi veren; batıl inançları reddeden bir yapıt.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir