Haldun Taner

Beğendi iseniz lütfen paylaşın
  • 6
    Shares

Yazar. Haldun Taner,  1915’te İstanbul’da doğdu. Babası Prof. Ahmet Selahattin’in ölümü (1920) üzerine devletçe yetiştirildi. Galatasaray Lisesi’ni bitirince (1935) Almanya’ya gönderildi.  Heidelberg Üniversitesi’nde İktisat öğrenimi yaparken hastalandı; dönmek zorunda kaldı. İyileşince İstanbul Edebiyat Fakültesi’nin Alınan Dili ve Edebiyatı bölümünü (1950) bitirdi. Aynı fakültede tiyatro tarihi dersleri verdi. Viyana’ya gitti; Max Reinhard Tiyatro Enstitüsü’nde öğrenim gördü. Dönüşünde (1957), Edebiyat Fakültesi’ndeki derslerini sürdürdü. Ayrıca Gazetecilik Enstitüsü’nde de edebiyat ve sanat tarihi öğretmenliği yaptı. Bir yandan da Tercüman gazetesinde yazılar yazdı. Daha sonra (1974). Fıkra ve Söyleşi türündeki bu yazılarını, ölümüne kadar Milliyet’te sürdürdü. İstanbul’da Devekuşu Kabare Tiyatrosu’nun kuruluşuna katıldı. 1986’da İstanbul’da öldü.

Taner, Cumhuriyet döneminin tanınmış hikaye ve oyun yazarlarındandır. İlk hikayesi, 1945’te Yedigün dergisinde “Haldun Hasırcıoğlu” takma adıyla yayınlandı. Uluslararası bir yarışmada (New York Tribune gazetesi düzenlemişti) Türkiye birinciliği alan bir hikayesiyle (Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu) adını duyurdu. Alaycılık ve yergicilik öğelerinin ağır bastığı hikayelerinde, toplumsal konuları işledi. Toplumun içinde bulunduğu aksaklıkları, bu aksaklıklar içinde bocalayan büyük kent insanlarını anlattı. Ele aldığı kişiler, toplumun değişik kesimlerini yansıtan; birbirleriyle kaynaşıp bütünleşmeyen zengin-yoksul, okumuş- okumamış vb. gibi karşıt tiplerdir. Bunların davranışlarındaki tutarsızlıkları, çelişkileri ve içtensizlikleri, gülmece havasında anlatarak, toplumsal düzensizliğin kaynağına inmeye çalışır. Alaycı ve yergici bir tutumla, düzensizliği kıyasıya eleştirir. Hikayelerinin çoğu, alışılmış ölçüler içindedir. Kimi hikayelerinde de alışılmış ölçülerin dışına çıkarak (örneğin hayalgücüne geniş yer vererek), yeni kurgular ve anlatım biçimlerine yönelir. Dramatik  tiyatro anlayışından kaynaklanan oyunlarında ise, hikayelerinde olduğu gibi, toplumsal düzensizlikler içinde ne yapacağını şaşıran ya da bocala – yan insanları, iç özelliklerini ön plana çıkararak sergilemeye çalıştı. “Keşanlı Ali Destanı”yla, epik tiyatronun ülkemizde ilk başarılı örneğini verdi. Geleneksel Türk tiyatrosu anlayışıyla epik tiyatronun bileşiminden oluşan bu oyun, yurt içinde ve dışında büyük ilgi gördü. Toplumsal ve siyasal yergi tutumunu, oyunlarında da sürdürdü. Genellikle uzun cümleli, ama işlenmiş özenli bir dili ve anlatımı vardır.

Kitapları: 

Hikaye: Yaşasın Demokrasi (1949), Tuş (1951), Şişhaneye Yağmur Yağıyordu (1953), Ayışığında Çalışkur (1954), On İkiye Bir Var (1954), Konçinalar (1967), Sancho’nun Sabah Yürüyüşü (1969), Yalıda Sabah (1984)

Oyun : Günün Adamı (1953), Ve Değirmen Dönerdi (1958), Fazilet Eczanesi (1960), Lütfen Dokunmayın (1960), Huzur Çıkmazı (1961), Keşanlı Ali Destanı (1964), Eşeğin Gölgesi (1965), Zilli Zarife (1966), Sersem Kocanın Kurnaz Karısı (1971), Ay Işığında Şamata (1976)

Kabare türündeki oyunları : Bu Şehr-i İstanbul ki (1962), Vatan Kurtaran Şaban (1967), Astronot Niyazi (1970), Dün Bugün (1971), Aşk-ü Sevda (1972), Yar Bana Bir Eğlence (1974), Hayırdır İnşallah (1980), Dev Aynası (1983)

Fıkra, söyleşi, gezi: Devekuşuna Mektuplar (Tercüman’daki fıkraları 1960, Milliyetteki Söyleşileri, 1977), Düşsem Yollara (gezi, 1979), Hak Dostum Diye Başlayım Söze (söyleşi, 1978), Ölür İse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil (portreler, 1979), Çok Güzelsin Gitme Dur (fıkra, 1983), Berlin Mektupları (gezi, 1984), Koyma Akıl Oyma Akıl (fıkra, 1985)

Aldığı Ödüller: 1955 Sait Faik Armağanı (On İkiye Bir Var), 1957 Basın- Yayın ve Turizm Bakanlığı Senaryo Armağanı (Dağlar Delisi Ferhat / Lütfü Akad ve Orhan Kemal’le birlikte), 1969 Uluslararası Mizah Festivali Öykü Ödülü (Sancho’nun Sabah Yürüyüşü), 1972 TDK Tiyatro Ödülü (Sersem Kocanın Kurnaz Karısı), 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü (Yalıda Sabah)

Not: Hikayelerinin birçoğu yabancı dillere (Almanca, Fransızca, Macarca, Rusça, İngilizce, Bulgarca, Urduca, Yunanca vb. ) çevrildi.

[the_ad id=”5508″]

 

 

 

Bunları da Sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir