Ludwig Wittgenstein

Beğendi iseniz lütfen paylaşın

Ludwig Wittgenstein

Avusturya doğumlu filozof, matematikçi. Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla modern felsefeye önemli katkılarda bulunmuştur. Ludwig Wittgenstein, 26 Nisan 1889 yılında Viyana’da dünyaya gelmiştir. Berlin’de iki yıl makine mühendisliği öğrenimi görmüştür. Daha sonra mantığa ve felsefeye yönelerek Birinci Dünya Savaşında Avusturya ordusuna yazılmış, savaş boyunca mantık ve felsefe notları tutmuştur.

1919 yılında toplum hayatına döndükten sonra aşırı sade ve tutumlu bir yaşam biçimini benimseyen Ludwig Wittgenstein, öğretmenlik ve bahçıvan yamaklığı yağmış, müzikle ilgilenmiştir.

Ludwig Wittgenstein, daha sonra tekrar felsefeye yönelmiş ve 1929 yılında Cambridge Trinity College’de öğretim üyesi olmuştur. 1939 yılında Cambridge Üniversitesinde felsefe kürsüsüne atanmıştır.

Ludwig Wittgenstein, Hitler’in Avusturya’yı işgalinden sonra İngiliz vatandaşlığına geçmiş, 1944 yılında kanser olduğu anlaşılmış ve 29 Nisan 1951 yılında Cambridge’de hayatını kaybetmiştir.

Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla modern felsefeye önemli katkılarda bulunmuştur. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Ölümünden sonra, defterlerinden, makalelerinden ve ders notlarından seçilmiş birçok yazısı yayınlanmış olmasına rağmen, hayatı boyunca yayınladığı tek kitap, 1921’de Cambridge’de Bertrand Russell’ın gözetimi altında bir öğrenciyken yayınlanan “Tractatus Logico-Philosophicus” isimli eserdir.

Kendisine doktorasını sağlayan Tractatus’un yayınlanmasıyla felsefenin bütün problemlerini çözdüğüne inanmış, çalışmalarını bırakmış ve ilkokul öğretmenliği, bir manastırda bahçıvanlık ve kız kardeşinin Viyana’daki evinin mimarlığı gibi çeşitli işlerle ilgilenmiştir. Buna mukabil, 1929’da, Cambridge’e dönerek bir öğretim görevi üstlenmiş ve önceki çalışmalarını gözden geçirmiştir. Zirvesine, ölümünden sonra yayınlanan ikinci eseri “Felsefî Soruşturmalar”da ulaşan yeni bir felsefî yöntem ve lisan anlayışı geliştirmiştir.

Erken dönem çalışmaları, büyük ölçüde Russell’ın mantık çalışmaları, Alman felsefeci Gottlob Frege ile olan kısa süreli bir öğrenim ve Arthur Schopenhauer’den etkilenmiştir. Tractatus yayınlandığında, Viyana Çevresi adını almış pozitivist grup üzerinde hayli etki yaratmıştır. Bununla beraber, Wittgenstein kendini bu okuldan saymamış ve mantıksal pozitivizm’in Tractatusla ilgili olarak ciddi yanlış anlamalar taşıdığını ifade etmiştir.

Her iki dönem eserleri de Analitik Felsefe, bilhassa Lisan Felsefesi (Dil felsefesi), Zihin Felsefesi ve Hareket Teorisi’nin gelişimi üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Wittgenstein’ın metodunu sürdüren öğrencileri ve çalışma arkadaşlarından Gilbert Ryle, Friedrich Waismann, Norman Malcolm, G.E.M. Anscombe, Rush Rhees, Georg Henrik von Wright ve Peter Geach sayılabilir. Wittgenstein’dan etkilenen çağdaş felsefeciler arasında James Conant, Michael Dummett, Peter Hacker, Stanley Cavell ve Saul Kripke bulunur.

Mantık dersleri, aldığı notlar ve yazdığı felsefi pek çok metnin yanında, Türkçede de Nisan Yayınları’ndan bir çevirisi bulunan ‘Zettel’ isimli, kişisel gündelik notlarının toplandığı eser oldukça önem taşımaktadır. Bu eserde, Avusturyalı filozof, mantık profesörü Wittgenstein’dan öte, gerçek anlamıyla düşünen ve keşfeden bir insanı, handiyse meraklı bir çocuğu görürüz. Wittgenstein ‘başkasının derinlikleriyle oynamamak’ gerektiğini ve ‘herkesin acısının kendine’ olduğunu da burada aldığı notlarda aktarmıştır.

Wittgenstein, gençliğinde klarnet çalar, çok yetenekli bir müzisyendir. Asabiyeti ise dillere destandır, hatta Bobby Fischer ve David Edmonds’un yazdıkları, Wittgenstein’ın Maşası (Wittgenstein’s Poker) adlı kitaba konu olur. Kitapta anlatılan, Karl Popper’la aralarındaki kavga efsane haline gelir.

25 Ekim 1946’da Cambridge Üniversitesi’nde meydana gelen 10 dakikalık bir tartışmadır kitaba konu olan. Ludwig Wittgenstein, London School of Economics’te felsefe kürsü başkanı Karl Popper’in bazı sözlerine sinirlenir ve tartışmanın yapıldığı odadaki şöminenin karıştırma demirini eline alıp, biraz da saldırganca havada sallar. Bu elektrikli atmosferi izleyen Bertrand Russell araya girer ve Wittgenstein’dan elindeki demiri bırakmasını ister, Wittgenstein demiri bırakır, kapıyı çarpıp çıkar.

Wittgenstein’ın tek kitabı Tractatus’a, Bertrand Russell’ın yazdığı önsözü reddetmesi, yaşamı boyunca gelgitler içinde bir yaklaşıp bir uzaklaştığı Cambridge Üniversitesi’ndeki efsanevi entelektüel kişiliği ve başka birçok hayat kesiti, onu tanımlamayı imkansız kılar.

Başlıca yapıtları:

⁃ Tradatus Logico-Philosophicus (1922), Philosophische Untersuchungen (1953; Felsefi Soruşturmalar),
⁃ The Blue and Brown Books (1958; Mavi ve Kahverengi Kitaplar),
⁃ Tagebücher 1914-16 (1961; Günlükler 1914-16),
⁃ Zettel (1967; Notlar),
⁃ Philosophische Grammatik (1969; Felsefi Gramer),
⁃ Über Gewissheit (1970; Kesinlik Üzerine).

Bunları da Sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir